حسن بيگلرى

154

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

تبصره - تشديد در موقع قرائت خصوصا نماز نبايد ترك شود و در تلفظ آن نيز زياده‌روى نگردد تا از حد خود خارج شود . حركات و سكون حروف تهجّى ، ساكن و يا متحرك است و حرفى كه داراى حركت باشد متحرك و گويا نامند و چنانچه داراى حركت نباشد ساكن و به فارسى زده گويند . براى تلفظ كردن حروف ، سه حركت به كار ميرود و عبارتند از : زبر - زير - پيش ( ) كه به عربى فتحه ، كسره ، ضمّه نامند و فتحه اخفّ حركات است . حرف فتحه دار را مفتوح و كسره دار را مكسور و ضمّه دار را مضموم گويند مانند كتب كه كاف مضموم و تاء مكسور و باء مفتوح است . سكون لازم و عارض سكون بر دو قسم است : لازم - عارض سكون لازم - آنست كه جزء هيئت و پيكرهء حرف است و در حال وقف و وصل ثابت و از كلمه منفك نميگردد مگر در موقع ملاقات با ساكن ديگر كه در اين صورت براى رفع التقاء دو ساكن و امكان تلفظ ، حرف ساكن اول ، حركت عارضى پيدا مىكند مانند : هل - من - كم كه سكون حروف لام و نون و ميم لازم است و فتحهء حرف نون در مِنَ الَّذِينَ عارضى است و براى رفع التقاء دو ساكن آمده . سكون عارضى - آنست كه جزء هيئت و پيكرهء حرف نبوده هنگام وقف يا ادغام كبير عارض شود مانند : مِنَ اللَّهِ - خَبِيرٌ كه حركت حرف آخر آنها هنگام وقف لفظا حذف و ساكن ميگردد . در حال ادغام كبير مانند : فَقالَ لَهُمُ كه فتحهء لام كلمهء اول لفظا حذف و ساكن مىشود و سپس دو حرف لام در يكديگر ادغام و يك لام مشدد ( قالّهم ) ادا ميگردد .